If you observe different behaviors in your child than other children of the same age, you may be worried. If you think these behaviors may be a sign of autism, you may want to know what autism is and how it will affect you and your family. Autism is a complex developmental disorder that is congenital or presents in the first three years of life. Autism is thought to be caused by certain nervous system problems that affect the structure or functioning of the brain.
Not your fault!
What causes autism?
The most correct answer that can be given to this question today would be the answer “What causes autism is unknown.” It is suspected that autism may be inherited from parents. Therefore, a lot of research is being done in this direction. However, the autism gene has not been found yet. Autism is thought to be triggered by environmental factors.
Autism is encountered in all kinds of societies, races and families. Therefore, it is accepted that none of these features are associated with autism. So, autism has nothing to do with child-rearing characteristics or family economic conditions.
You are not alone!
Autism is the most common neurological disorder encountered today and is considered to affect one in every 150 children. In addition, the prevalence of autism in boys is three to four times higher than in girls. Most children diagnosed with autism also have varying degrees of learning disability and mental retardation. Autism is a special education category that has been heard very often in recent years in our country as well as all over the world.
The term autism has been replaced by the term autism spectrum disorders (ASD) over time. Autism spectrum disorders are synonymous with pervasive developmental disorders (PDD) and are used to mean an advanced and complex developmental disability.
Autism is only one of the categories under this umbrella. The main cases associated with the concept of autism spectrum disorder can be listed as follows
Autism spectrum disorder is thought to be caused by neurological causes. In a significant part of individuals diagnosed with autism spectrum disorder (approximately 35%), due to abnormal electrical movements in the brain; seizure, involuntary movements, loss of consciousness, etc. Neurological problems may also occur.
Autism spectrum disorder is not a mental illness; however, its symptoms can be reminiscent of certain mental illnesses.
Scientific studies have shown that autism spectrum disorder is not related to child rearing characteristics or socio-economic characteristics of the family.
There is evidence that autism spectrum disorder may be inherited; however, the gene or genes that cause it have not yet been found.
While the incidence of autism spectrum disorder was considered to be one in 500 in previous years, according to the latest data, autism spectrum disorder is thought to affect approximately one in every 150 children. Also, its prevalence in boys is four times higher than in girls.
Contrary to popular belief, most individuals with autism spectrum disorder have different levels of mental retardation. Also, in intelligence tests, certain areas may fall far behind compared to other areas.
TYPES OF AUTISM:
Many disorders related to autism are grouped under the name of “Pervasive Developmental Disorder”. We can summarize the characteristics of some disorders that fall into this group and are similar to autism as follows:
*Autistic Disorder: Disorders in social relations, communication and playing imaginary games are observed. These disorders appear in the first three years of age. Stereotyped behaviors, interests, and activities are seen.
*Asperger’s Syndrome: Disorders in social communication, limited interests and activities. Although it is not monotonous and mechanical, it is characterized by the absence of delay in language development and by findings of medium to high intelligence when tested.
*Rett Syndrome: It is a progressive disorder. The child shows a normal development in the first years. Many skills gained from the age of 1-4 regress, and the use of their hands in accordance with their purpose is gradually replaced by repetitive hand movements. To date, it has only been seen in girls.
*Pervasive Intelligence Developmental Disorders Not Otherwise Named: This diagnosis is made when the child cannot be diagnosed with a certain diagnosis but shows developmental disorders in many subjects.
SYMPTOMS OF AUTISM
If your child:
Does not make eye contact with others
Does not look when you say his name
Does not seem to hear what is being said
Doesn’t show what he wants with his finger,
Doesn’t know how to play with toys,
Doesn’t show interest in the games played by his peers,
Repeats some words over and over. and speaks in unrelated environments,
lags behind his peers in speech,
Has strange movements such as swinging and fluttering,
hyper-active, always acts in his own way,
If his eyes are fixed on something,
If he makes unusual movements such as turning some items or putting them in order,
If he overreacts to changes in order in his daily life,
(980) 0702) should be evaluated in terms of autism.
What are the symptoms of autism?
Autism manifests itself with problems in three areas. These areas and the symptoms that can be observed in each of these areas are listed below.
A. Difficulty in Social Relationships
1. Difficulty in making eye contact with others
2. Inability to develop friendships
3. Do many things not with others preferring to do it on one’s own
4. Not being interested in what other people are doing; being indifferent when they are interested in themselves
B. Communication Difficulties
1. Being behind their peers in language and speech development or not speaking at all
2. Difficulty in initiating and maintaining conversations with others
3. Saying certain words repeatedly and in unrelated times
4. Not showing interest in the games played by children of the same age around them
C. Obsessions with Interest and Behavior
1. Excessive interest in some unusual subject; for example, how elevators work
2. Inability to tolerate changes in daily life; for example, moving objects
3. Making unusual bodily movements; for example, swinging or fluttering
4. Making unusual movements with some object; for example, rotating or lining up objects.
American Psychiatric Association requires the child to have at least six of the 12 symptoms listed above for a diagnosis of autism, which is included in the autism spectrum disorder, and that at least two of these symptoms are from the category of social interaction problems, and at least one of them is from the other two
should come from the category (communication problems and limited/repetitive interests and behaviors). In addition, the presence of at least one of these symptoms before 36 months is also sought. There are different criteria for other categories under the umbrella of autism spectrum disorder. For example, for the diagnosis of Asperger’s syndrome, no symptoms should be seen in the field of communication problems
Details of each symptom are given below.
A. Social Interaction Problems
1. Lack of non-verbal behaviors necessary for social interaction:
Unusual eye contact characteristics: No eye contact, very short-term or also unusually set up. For example, suddenly staring at the other person’s eyes and looking away.
Limitation in the use of gestures and facial expressions: Using very few gestures and facial expressions while speaking.
Unusual features in approaching others: Inability to adjust the distances required by social environments; Being too close or distant from others.
Exceptional use of voice: Showing unusual voice quality and accent characteristics while speaking.
2. Failure to develop age-appropriate peer relationships:
Difficulty making friends: Having few or no friends.
Not interacting with peers: Playing, talking, etc. with peers. be very reluctant; for example, interacting only with people who are much younger or older than themselves.
Developing relationships based only on special interests: interacting with certain people only on the basis of certain interests (for example, favorite topics).
Difficulty interacting in group: For example, having trouble following the rules of cooperative games.
3. Limitation in sharing pleasure, success, or interest with others:
Prefers solitude: Many things that others usually do with family members or friends (for example, watching TV, eating, playing games) etc.) prefer to do it alone.
Not making an effort to draw the attention of others to certain events or situations: For example; not pointing to others in the face of a surprising situation, not sharing with others when something has been achieved, etc.
Non-reaction to verbal praise: Little or no response to words of praise or verbal affirmation from others. For example, showing no sign of contentment.
4. Limitation in social-emotional behaviors:
Being unresponsive to the attention of others: Not reacting, pretending not to hear or not noticing when someone calls or wants to interact with them.
Indifference to what others do: Being indifferent to some events that are of great interest to other children, such as someone entering, leaving, or starting to talk; in such cases, not showing expressions of contentment, such as smiling, or displeasure, such as crying.
Inability to understand the feelings of others: Sad, crying, angry, happy, etc. be insensitive towards people; for example, not making an effort to comfort someone who is upset.
B. Communication Problems
5. Delay in language development:
Being over two years old and not saying a single word.
Not using simple two-word phrases (for example, ‘go daddy’) who are over three years old.
Using a simple grammatical structure or continuing to repeat certain mistakes after speaking.
6. Difficulty in conversation:
Showing significant problems in initiating, maintaining, and ending conversations: For example, once started, continuing the conversation in a long monologue and ignoring the other’s comments.
Selectivity in speaking topics: Talking too hard and reluctantly on topics other than their own favorite topics.
7. Using unusual or repetitive language:
Repeating what others have told them.
Repeating at unrelated times and out of context what they heard on television or read in books.
Repeating words that he or she made up or that only make sense to him.
Showing speech features such as excessive formality and didacticity.
8. Play that is not suitable for developmental level:
Limitation in scenario plays: House with toys, school, doctor, etc. not playing pretend games.
Limitation in symbolic games: Not playing games by using one object as another object (for example, the cube as a microphone).
Playing with toys in unusual ways: For example; constantly hitting the ball with one hand instead of bouncing it, lining up the Legos instead of putting them together and doing something etc.
Indifference to social games: At a young age, ‘ce-e’ etc. not showing interest in social games.
C. Limited/Repetitive Interests and Behaviors
9. Having intense and unusual interests in a limited area:
Interest obsessions: Obsessed with certain subjects and other excluding the subjects, talking, reading, dealing with those subjects and so on. to want.
Excessive interest in some unusual subjects: For example; astrophysics, plane crashes or irrigation systems.
Remembering the nuances of interests: Knowing by heart even the tiniest details on their favorite subject.
10. Excessive insistence on certain order and routine:
Always wanting to do certain activities in a certain order: For example, closing the car doors in the same order.
Desiring no change in daily routines: For example, always following the same route on the way home or turning on the TV first and then going to the toilet when you get home.
Overreacting to changes in daily life: Worrying excessively or having a tantrum at the slightest change.
Needing to be informed about the changes that will occur in order to be able to accept the changes more easily.
11. Repetitive (self-stimulating) behaviors:
Unusual body movements: For example; walking on tiptoe, walking very slowly, turning around its own axis, swaying where it is standing, having a different body posture, etc.
Unusual hand gestures: For example; waving their hands, moving their fingers in front of their eyes, holding their hands in different ways, etc.
12. Unusual interests and obsessions with objects:
Using objects for unusual purposes: for example, turning the wheels of a toy car, or blinking a doll’s eyes, etc. repetitive behaviors.
Being overly concerned with the sensory properties of objects: For example, smelling every object one takes in hand, or examining it by holding it in front of their eyes and turning them over.
Showing excessive interest in moving objects: For example; Staring at rotating objects such as wheels or propellers for long periods of time at fast-moving images such as running water or flashing light.
Object obsessions: Unwillingness to let go of some unusual objects (for example, an eraser or a small piece of chain) or put them out of sight.
DIAGNOSIS PROCESS
How and by whom is autism diagnosed?
Only specialist doctors can make a diagnosis. The external appearance of children with autism is not different from other children; however, their behavior is different. The diagnosis is made by experts by observing the child, performing developmental tests, and asking questions to the parents about the child’s development. Autism can be diagnosed from the age of 12 months. Early diagnosis is important for starting education as soon as possible.
Specialists who can diagnose autism in our country are pediatric psychiatrists and child neurologists.
1.Child mental health specialist: A child mental health specialist is a doctor who evaluates, diagnoses and treats child mental health. He/she observes your child, interviews you, evaluates your child according to the diagnostic criteria, performs the medical examination and makes the diagnosis. Suggests medical examination and medication if necessary. The drug is given to support education and control unwanted movements. Autism is not yet possible to be treated with medication.
You should take your child to a pediatric psychiatrist at regular intervals (once or twice a year) so that he or she can follow the changes and make the necessary arrangements.
2. Pediatric neurologist: A pediatric neurologist specializes in brain and nervous system problems in children. A child neurologist can also evaluate autism. In addition, if your child has some diseases that may be related to autism (such as epilepsy) or if it is thought that there are other problems other than autism, some medical examinations (MR, CT, EEG, etc.) and treatments can be performed by a child neurologist. However, only a quarter of all children with autism have such problems. Therefore, when the doctor does not say that it is absolutely necessary, do not wear yourself and your child financially and morally with these examinations. If your child is diagnosed with autism, you must issue a Disabled Health Board Report.
What should you do to get a Disabled Health Board Report?
To get a Disabled Health Board Report, you must apply to a hospital that has a Disabled Health Board. Disabled Health Board; consists of specialists in internal medicine, general surgery, ophthalmology, otorhinolaryngology, neurology or mental diseases.
|
Education
Students with autism spectrum disorder are not only in Turkey but also almost everywhere in the world. It constitutes the group of students with special needs who benefit the least from special education efforts in place. Special education teachers who will work with students with autism spectrum disorder should have basic general and special education knowledge and skills (eg, individualization, classroom management, effective teaching, etc.).
Special education teachers who will work with students with autism spectrum disorder should have the following special qualifications:
(a) characteristics and needs of students with autism spectrum disorder,
(b) methods for gaining social interaction skills (eg, social stories, video modeling, etc.),
(c) methods for gaining communication skills (eg, PECS, teaching communication with lines, etc.),
(d) methods of gaining independent living skills (eg, activity schedules, community-based teaching, etc.),
(e) sensory and environmental regulations (eg, visual strategies, routines, etc.),
(f) positive behavioral support.
Educational studies for students with autism spectrum disorder, especially for the group other than those with Asperger’s syndrome, may require working in many different forms and contents. For example, many children make the fastest progress when they receive one-on-one, intensive and uninterrupted behavioral training from a very early age. Or, very intensive one-on-one behavioral training within the group may be required. All these features require teachers who will work with students with autism spectrum disorder to have very special equipment.
On the other hand, there is no undergraduate or graduate program in Turkey to train teachers or specialists for students with autism spectrum disorder. Therefore, teachers of mentally handicapped students also have to work with students with autism spectrum disorder. However, as stated above, the educational needs of students with autism spectrum disorder differ from those of other special education groups. Therefore, teachers of the mentally handicapped encounter significant problems while working with students with autism spectrum disorder.
INTRODUCTION TO EDUCATIONAL METHODS
It is of great importance that children with autism be diagnosed at an early age, preferably before the age of three. Because the earlier a child with autism begins to receive special education, the faster he can progress. Children with autism should be given special education at least 20 hours a week, preferably 35-40 hours, and with education programs specially prepared for children with autism.
In addition to special education, the most important therapies given to support special education were speech-language therapy and occupational therapy. In many developed countries such as the USA and Canada, speech-language therapists and occupational therapists are appointed in schools to provide support services to children from various disability groups, especially autism. These therapies are financed by the state or the state.
Speech and language therapists and occupational therapists provide counseling services to teachers and families, as well as therapeutic services to children. Speech-language therapists apply various therapies to improve language and communication skills in children with autism. The main goal of these therapies is to provide children with autism with communication skills that will enable them to communicate in all environments.
For this purpose, it is aimed to help them better understand the speech addressed to them, to express themselves more clearly, and to gain the skills to initiate and maintain a conversation. Some of the methods that language-speech therapists frequently use with children with autism (for example, opportunity teaching) are introduced in the following sections.
Uğraşı terapistleri ise, otizmli çocukların günlük yaşam becerilerini, toplumsal becerilerini ve uyumsal davranışlarını geliştirmek ve davranış sorunlarını azaltmak amacıyla çeşitli terapiler yürütürler. Uğraşı terapistlerinin otizmli çocuklarda en sık uyguladıkları yöntem ‘duyusal bütünleştirme terapisidir’. Bu yönteme ilişkin ayrıntılı bilgileri ‘Terapi Yöntemleri’ bölümünde bulabilirsiniz.
Otizmli çocuklarda özel eğitimin yanı sıra bazı terapi ve psikiyatrik tedavi yöntemlerine de başvurulabilir. Ancak, farklı terapi ve tedavi yöntemlerine başvurulması, özel eğitime olan ihtiyacı azaltmaz. Bu nedenle, ne tür bir terapi ya da tedavi alırsa alsın otizmli her çocuğun mutlaka ve öncelikle özel eğitim alması gerekir. Diğer yöntemler, özel eğitime yardımcı olabilir ama hiç biri özel eğitimin yerini alamaz.
Yöntemlerin Seçilmesi Ve Değerlendirilmesi
Otizm alanında kullanılan eğitim, terapi ve tedavi yöntemleri çok çeşitlidir ve her geçen gün bunlara yenileri eklenmektedir. Tohum Otizm Vakfı web sitesinde bu yöntemlerin en bilinenlerine ve yaygın olarak kullanılanlarına yer verilmiştir.
Bir eğitim, terapi ya da tedavi yönteminin yararları, bilimsel araştırma sonuçlarıyla ortaya konmalıdır. Ancak, bir yöntemle ilgili yapılan her bilimsel araştırma, o yöntemin işe yaradığını ya da yaramadığını gösteremez. Bir bilimsel araştırmanın sonuçlarının bir yöntemin etkilerini gösterebilmesi için o araştırmanın iki özelliği taşıması gerekir:
1. Araştırma ‘deneysel’ olmalıdır.*
2. Araştırma ‘hakemli bilimsel dergi’de makale olarak yayımlanmış olmalıdır.**
* Deneysel araştırmalar, deneysel kontrol sağlanarak yürütülen ve neden-sonuç ilişkisi kurmaya olanak veren araştırmalardır.
** Hakemli bilimsel dergiler, her makalenin yayımlanması için birden fazla uzmanın hakemliğine başvuran bilimsel dergilerdir.
Uygulamalı Davranış Analizi
Uygulamalı davranış analizi (ABA: Applied BehaviorAnalysis), davranışsal yöntem olarak da bilinmektedir. Bu yöntem, birey davranışlarını ve bu davranışlarla ilişkili çevresel özellikleri objektif olarak analiz etmeye dayalıdır. Pek çok davranışın çevre tarafından bir şekilde ödüllendirildiği ya da cezalandırıldığı düşünülmektedir.
Dolayısıyla, çeşitli ödül mekanizmaları ve çok gerektiğinde bazı caydırıcı mekanizmalar kullanılarak uygun davranışlar artırılmaya, uygun olmayan davranışlar ise azaltılmaya çalışılmaktadır. Otizmli bireylerde artırılması hedeflenen davranışlara örnek olarak taklit becerileri, oyun becerileri, sosyal beceriler, iletişim becerileri ve özbakım becerileri; azaltılması hedeflenen davranışlara örnek olarak ise öfke nöbetleri ve kendini uyarıcı (sterotipik) davranışlar verilebilir.
Uygulamalı davranış analizinde bireye kazandırılmak istenen ya da bireyde azaltılmak istenen davranışlar sistemli bir gözlem ve kayıt tutmayla belirlenir. Daha sonra bu davranışlara müdahalede bulunulur ve aynı gözlem ve kayıt tutma yöntemleriyle müdahalenin etkililiği değerlendirilir. Normal gelişim gösteren çocuklar öğrendikleri bir davranışı birden fazla ortamda uygulayabilirken (genellerken), otizmli çocuklara bu becerileri genelleyebilme; bir başka deyişle, farklı ortamlarda kullanabilme becerileri de öğretilir.
Uygulamalı davranış analizinde, otizmli çocuklarda görülen problem davranışların azaltılması ile ilgili özel programlar hazırlanır. Bu yöntemde, davranışın nedeni kişilerde değil, kişinin çevreyle etkileşiminde görülür. Bu nedenle, problem davranış azaltılmaya çalışılırken öncelikli olarak davranış öncesi, davranış ve davranış sonrası durumların ya da olayların gözlenmesi gerekir. Daha sonra ise davranışa zemin hazırlayan durumlar ortadan kaldırılır, azaltılmak istenen davranış ortaya çıktığında görmezden gelinir ya da caydırılır (örneğin, çocukpuan kaybeder) ve problem davranışa alternatif olarak artırılmak istenen davranışlar etkili şekilde ödüllendirilir.
Otizmli çocuklara yönelik uygulamalı davranış analizi çalışmalarında:
► Çocuğun uyanık olduğu her an,
► Çocuğun bütün davranışlarını hedef alan,
► Çocuğun yaşamının geçtiği tüm çevrelerde,
► Çocuğun yaşamındaki tüm önemli kişiler tarafından,
► Haftada 20-40 saat uygulanan olabildiğince erken yaşta başlatılan eğitim hedeflenir.
Uygulamalı davranış analizinin otizmli çocuklar için nihai hedefi, bu çocukların akranlarıyla birlikte kaynaştırma programlarına devam edebilecek düzeye gelmeleridir.
Uygulamalı davranış analizi otizmde uygulanan diğer yöntemlerle karşılaştırıldığında, başarısını deneysel araştırmalarla bilimsel olarak gösterebilen tek yöntem olarak dikkat çekmektedir. Örneğin, Lovaas ve meslektaşları tarafından yürütülen deneysel çalışmalarda, iki yıl süreyle uygulamalı davranış analizine dayalı eğitim alan çocukların %90’a yakınında çok önemli zekâ ve sosyal gelişim kazançları görülmüştür. Dahası, bu çocukların yarısına yakınının zekâ ve uyum açısından normal gelişim gösteren çocuklardan önemli bir farkları kalmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, belirtilen gelişmelerin ergenlik döneminde de korunduğu saptanmıştır. Deney grubundaki çocuklarla aynı özellikleri taşıyor olup böyle bir eğitim alma şansı olmayan çocuklardan oluşan kontrol grubunda bu gelişmelerin hiçbiri gözlenememiştir.
Uygulamalı davranış analizinde çeşitli teknikler yer alır ve bu teknikler otizmli bireylerin eğitiminde çok çeşitli şekillerde kullanılır. Ayrıca, bu tekniklerin farklı şekillerde bir araya getirilmesiyle de çeşitli uygulamalar geliştirilmiştir. Bu uygulamaların belli başlıları ilerleyen bölümlerde kısaca açıklanmaktadır.
Lovaas yöntemi olarak da bilinen ayrık denemelerle öğretim (DTT: Discrete Trial Teaching), bire bir öğretim oturumunda art arda pek çok öğretim sunumu yapılmasıdır. Bu sunumlarda çocuğa bir soru, komut ya da araç yöneltilir; karşılığında çocuktan bir tepki beklenir; doğru tepkiler ödüllendirilir; yanlış tepkiler ise düzeltilir. Bu sistemle otizmli çocuklara tüm gelişim alanlarından beceriler kazandırılabilir.
Ayrık denemelerle öğretimin daha sistematik biçimi olan yanlışsız öğretimde ise öğretim sırasında çeşitli ipuçları kullanılır. Böylece, çocuğun yanlış yapma olasılığı en aza indirilir. Çocuk ipuçları yardımıyla belli davranışları yapar hale geldikten sonra bu ipuçları yavaş yavaş ortadan kaldırılır.
Ayrık denemelerle öğretimin otizmli çocuklar için kritik beceri alanları olan taklit, eşleme ve sınıflama, alıcı dil, oyun, özbakım vb. becerilerin kazandırılmasındaki etkililiği çeşitli deneysel araştırmalarla gösterilmiştir.
Yöntemin Değerlendirmesi:
İyi: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren çok sayıda deneysel araştırma vardır.
b. Erken Yoğun Davranışsal Eğitim
Erken yoğun davranışsal eğitim (EIBI: Early Intensive Behavioral Intervention) 40 yılı aşkın bir s üre önce Lovaas’ın öncülüğünde UCLA’de (Los Angeles’daki California Üniversitesi) başlatılan ve çok çeşitli deneysel araştırmalarla desteklenen bir uygulamadır. Uygulama olabildiğince erken yaşta ve bire bir öğretimle başlatılır ve haftada 20-40 saat olarak yürütülür. Uygulamada önceleri ayrık denemelerle öğretim tekniği kullanılırken giderek başka teknikler ve grup eğitimi de işin içine katılır. Uygulama çoğunlukla her çocuğun kendi evinde yürütülür. Ayrıca, tüm gelişim alanlarını kapsayan bir müfredat izlenir.
Yapılan araştırmalarda bu tür eğitim alan çocukların yarısına yakınının tüm alanlarda çok büyük ilerleme gösterdiği ve eğitimlerinin geri kalanını kaynaştırma ortamlarında akranlarıyla birlikte sürdürebildiği görülmektedir.
Yöntemin Değerlendirmesi:
İyi: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren çok sayıda deneysel araştırma vardır.
c. Etkinlik Çizelgeleriyle Öğretim
Etkinlik çizelgeleriyle öğretimde (activity schedules), çocuğa öğretilecek beceri küçük basamaklara bölünür ve bu basamakları gösteren bir görsel çizelge (örneğin, fotoğrafı defter) hazırlanır. Daha sonra ise çocuğun bu çizelgeyi takip ederek (örneğin, defterin sayfalarını çevirerek), her bir basamağı yapması sağlanır. Basamakları yapabilmesi için çocuğa fiziksel yardım sunulur. Örneğin, çocuğun arkasında durulup elinin üzerinden tutularak defterin sayfasını çevirip fotoğrafta gördüğü şekilde aracı tutması sağlanır. Öğretim sırasında kullanılan ipuçlarının sistematik olarak sunulmasında ve ortadan kaldırılmasında ise yanlışsız öğretim tekniklerinden yararlanılır.
Etkinlik çizelgeleriyle öğretim otizmli çocukların başkalarından bağımsız olarak çeşitli becerileri, özellikle de özbakım, günlük yaşam ve serbest zaman becerilerini yerine getirebilmelerini sağlamada çok etkilidir. Çocuğun özelliklerine göre çizelge olarak, tek sayfalı ya da çok sayfalı yazılı ya da görsel materyaller kullanılabileceği gibi, bilgisayar gibi teknolojik araçlar da kullanılabilir.
Yöntemin Değerlendirmesi:
İyi: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren çok sayıda deneysel araştırma vardır.
d. Replik Silikleştirmeyle Öğretim
ya da dinlemesi ve tekrarlaması sağlanarak otizmli çocuğa sosyal ortamlara uygun sözel iletişim becerileri ve karşılıklı konuşma becerileri kazandırılır. Örneğin, bir çocuğun repliği öğle yemeği sırasında yanında oturan arkadaşına sabah neler yaptığına ilişkin sorulacak bir sorudan; bir başka çocuğunki ise birinin yanından ayrılırken “görüşürüz” demekten oluşabilir. Yazılı ya da sözlü olarak sunulan replik modelleri zamanla ortadan kaldırılır.
Böylece, çocuk herhengi bir yardım olmaksızın o ifadeyi uygun zamanlarda kullanır hale gelir. Bu sistemin etkililiğini gösteren çeşitli deneysel araştırmalar mevcuttur.
Yöntemin Değerlendirmesi:
Orta: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırmalar oldukça sınırlıdır.
e. Videoyla Model Olma
Videoyla model olma (video modeling) uygulamasında, çocuğun model alması istenen becerilerin yerine getirilişi videodan çocuğa gösterilir. Videodaki görüntü bir başka çocuğa ya da yetişkine ait olabileceği gibi, çocuğun kendisine de ait olabilir. Çocuk öğrenmesi planlanan becerileri; örneğin, çiftlik hayvanlarıyla hayali oyun oynama becerilerini videodan izler. İzlerken önünde aynı araçlar bulunur. Çocuğa görüş alanının dışından sunulan fiziksel yönlendirmelerle çocuğun videoda izlediklerinin aynısını yapması sağlanır. Örneğin, çocuğun ellerinin üzerinden tutularak ekranda gördüğü hayvanları hoplatma davranışı yaptırılır. Çocuğa sunulan yardım sistematik olarak ortadan kaldırılır ve öğretim sırasında çeşitli ödüllendirme sistemleri kullanılır.
Videoyla model olmanın sosyal, iletişimsel, oyun, özbakım ve günlük yaşam becerilerinin kazandırılmasında etkili olduğunu gösteren çok sayıda deneysel araştırma vardır.
Yöntemin Değerlendirmesi:
İyi: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren çok sayıda deneysel araştırma vardır.
f. Fırsat Öğretimi
Fırsat öğretimi (incidental teach’mg), iletişim becerilerinin geliştirilmesi amacıyla kullanılan biryöntemdir. Fırsat öğretimi uygulamaları için çocuğun iletişim girişiminde bulunmasına zemin hazırlayacak bir çevresel düzenleme yapılır. Örneğin, çocuğun görebileceği ama ulaşamayacağı bir yere çocuğun çok sevdiği bir oyuncak konur.
Çocuk oyuncağa uzanma girişiminde bulunduğunda ise çocuğun oyuncağı istemek için sözel ya da jestsel bir iletişimsel davranış yapması cesaretlendirilir. Çocuğun iletişimsel çabaları, çocuğun istediği yerine getirilerek ödüllendirilir. Giderek çocuktan daha gelişmiş iletişimsel davranışlar beklenir ve gerektiğinde çocuğa model olunur.
Yapılan deneysel araştırmalar fırsat öğretiminin özellikle küçük yaşlardaki çocuklarda etkili olduğunu ve kazanılan iletişim becerilerinin genellenme olasılığının yüksek olduğunu göstermektedir.
Temel tepki öğretimi (PRT: Pivotal Response Training) adıyla bilinen teknik de fırsat öğretiminin bir uyarlaması olup otizmli çocuklarla yaygın olarak kullanılmaktadır.
Yöntemin Değerlendirmesi:
İyi: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren çok sayıda deneysel araştırma vardır.
g. İşlevsel Değerlendirme ve Analiz
İşlevsel değerlendirmeye analiz, geleneksel davranış yönetimi sistemlerine bir alternatif olarak geliştirilmiştir. Uygulamanın amacı, davranış sorunlarının işlevlerini belirleyerek aynı işlevlere yönelik uygun davranışlar kazandırmaktır. Davranış sorunlarının temel işlevlerinin başkalarının ilgisini elde etmek, nesne ya da etkinlik fırsatı elde etmek, istenmeyen etkinliklerden kaçmak ya da duyusal haz elde etmek olduğu kabul edilmektedir. Yapılan araştırmalar otizmli çocuklarda sık rastlanan öfke nöbetlerinin genellikle ilk üç işleve hizmet ettiğini; kendini uyarıcı davranışların ise esas olarak duyusal haz elde etme işlevine sahip olduğunu göstermektedir. Bu işlevlere yönelik uygun davranışların kazandırılmasında, başta ödüllendirme olmak üzere davranış artırmaya yönelik teknikler (örneğin, şekil verme ve zincirleme) kullanılmaktadır.
Uygulamanın etkililiğine ilişkin çeşitli deneysel araştırma bulguları söz konusudur.
Yöntemin Değerlendirmesi:
İyi: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren çok sayıda deneysel araştırma vardır.
h. PECS
PECS (Picture Exchange Communication System/Resim Değiş Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi), Amerikalı psikolog Andy Bondy ve konuşma terapisti Lori Frost tarafından geliştirilmiş olan bir alternatif iletişim sistemidir. PECS’de çocuğa, istediği bir nesneyi ya da etkinliği elde etmek için, o nesnenin ya da etkinliğin resmini karşısındakine vermesi öğretilir. PECS konuşamayan ya da konuşmayı işlevsel olarak kullanamayan herotizmli çocuğa öğretilebilir.
PECS öğretimi altı aşamaya ayrılmıştır. İlk başta gereksinimini tek bir resimle anlatan çocuk, zamanla değişik resimleri ayırt etmeyi ve resimlerle cümleler kurmayı öğrenir. Resimler ve cümleler taşınır bir cırtcırtlı klasöre konur. Bunun amacı, çocuğun istediği zaman, istediği yerde yeni bir cümle kurarak iletişime geçmesine fırsat vermektir. PECS sistemi arkadaşlarla etkileşimde bulunma, sırasını bekleme ve oyun oynama becerilerini geliştirmek amacıyla da kullanılır.
Yapılan araştırmalar PECS öğrenen çocukların önemli bir bölümünün işlevsel iletişim kurabildiklerini; bu çocukların bir bölümünde resimlerle iletişimin yanı sıra konuşmanın da geliştiğini; davranış sorunlarının ise azaldığını göstermektedir. Öte yandan, PECS’in belirli bir evresinde takılan ya da PECS’ten yeterince yararlanamayan otizmli çocuklarda bulunmaktadır.
Yöntemin Değerlendirmesi:
Orta: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırmalar oldukça sınırlıdır.
i. Sözel Davranış
Sözel davranış (VB: Verbal Behavior/AVB: Applied Verbal Behavior) yöntemi, Skinner’ın 1957 yılında dil gelişimine ilişkin yazmış olduğu “Sözel Davranış” başlıklı kuramsal kitapta öne sürdüğü görüşlerin otizmli çocuklara iletişim becerileri kazandırmak amacıyla kullanılmasıdır. Bu yöntemde çocuklara işlevsel iletişim becerileri kazandırmak amacıyla çeşitli davranışsal uygulamalar yapılır. Bu uygulamalarda öncelikle istek bildirme (mand) ve isimlendirme/betimleme (tact) becerilerini kazandırmak hedeflenir. Daha sonra ise daha üst düzey iletişim becerilerini kazandırmak için planlama yapılır.
Sözel davranış yönteminde alıcı dil becerilerinin belli bir düzeye gelmesi beklenmeksizin, ifade edici dil becerileri üzerinde çalışılmaya başlanır. Bu yöntemde her zaman için işlev biçimden daha önemli görülür. Dolayısıyla, ilk basamak olan istek bildirme öğretimi sırasında çocuğun gerçek bir istek bildirme bağlamında konuşma, jest, işaret ya da herhangi bir başka yolla istek bildirmesi ve isteğine ulaşması sağlanır. Bu öğretimi, diğer dil becerilerinin öğretimi izler.
Sözel davranış öğretiminde, her bir kavrama ilişkin olarak çocuğun aşağıda sıralanan becerileri yerine getirmesi sağlanmaya çalışılır:
• Su içmek istediğinde su istemesi,
• Sorulduğunda suyu göstermesi,
• Ne içtiği sorulduğunda “su” demesi,
• “Elini neyle yıkarsın?” diye sorulduğunda yanıtlaması.
Bu yöntem oldukça mantıklı görünmekle ve alandaki önemli uzmanlar tarafından önerilmekle birlikte, otizmli çocuklar üzerindeki etkilerine ilişkin yayımlanmış bilimsel araştırma bulgusu sınırlıdır. Ayrıca, bu yöntemin ayrı bir yöntem olmayıp uygulamalı davranış analizi içindeki teknikleri yeni bir harmanlamayla kullandığı yönünde görüşler de öne sürülmektedir.
Yöntemin Değerlendirmesi
Orta: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırmalar oldukça sınırlıdır.
TEACCH
TEACCH (Treatment and Education ofAutistic and Related Communication Handicapped) ıgyo’li yıllarda Eric Schopler tarafından ABD’nin Kuzey Karolayna eyaletinde geliştirilmiş olan ve yapılandırılmış öğretim olarak da bilinen biryöntemdir. Programda otizmli çocuğun becerileri, ilgi alanları ve gereksinimleri temel alınır. Bu yöntemde, çocuğun çevreye uyması değil, çevrenin çocuğa uyması amaçlanır. Dolayısıyla, fiziksel ortam özel olarak yapılandırılır, etkinlikler tahmin edilebilir şekilde düzenlenir, takip edilebilecek görsel planlar hazırlanılır ve yapılandırılmış çalışma alanları kullanılır. Çocuklar kendilerine ait çalışma köşelerinde görsel planlarını takip ederek belli becerileri yerine getirirler. Böylece başkalarına bağımlılıkları en aza indirilmeye çalışılır.
Tüm dünyada ve Türkiye’de yaygın olarak kullanılmasına karşın TEACCH’in otizmli çocuklar üzerindeki etkilerini gösteren araştırmaların çoğu betimsel nitelikte olup, deneysel araştırma özelliği göstermez. Dolayısıyla, TEACCH’in başka yöntemlere kıyasla etkilerini gösteren deneysel araştırmalara gereksinim vardır.
İlişki – Temelli Yöntemler
İlişki-temelli (relationship-based) yöntemler, çocuklarda duygusal gelişimi ve bağlanmayı ön planda tutan yöntemlerdir. Bu yöntemler içinde en popüler olanlar Floortime (DIR) ve RDI’dır. Bu yöntemlerde çocukla serbest oyun ortamlarında sosyal etkileşimlerde bulunmak esastır. Böylece çocuğun sosyal etkileşimlerde bulunma becerilerini geliştirmek ve bu becerilerden keyif almasını sağlamak hedeflenir.
Etkileşimler sırasında çocuğun liderliği izlenir ve çocuğun her yaptığının derin bir anlamı olduğu kabul edilir. Dolayısıyla, çocuğun yaptıkları engellenmez ya da kesintiye uğratılmaz; tam tersine, çocuğun yaptıklarına benzer şeyler yaparak çocukla etkileşimde bulunmaya çalışılır. Floortime’dan farklı olarak RDI’da dinamik zekayı geliştiren etkinliklerin de yer aldığı öne sürülmektedir. Ancak, bu etkinliklerin nasıl yapıldığı kaynaklardan tam olarak anlaşılamamaktadır.
Otizmdeki en temel yetersizlik alanlarından biri sosyal etkileşim olduğu için, ilişki-temelli yöntemler uygulamacılara ve ailelere çekici gelebilmektedir. Ancak, bu uygulamaların etkilerini gösteren çalışmalar vaka örneklerinin ya da betimsel çalışmaların ötesine geçmemektedir. Dolayısıyla, etkileri deneysel araştırmalarla gösterilmedikçe, bu yöntemleri bilimsel dayanaklı kabul etmek olanaksızdır.
Yöntemin Değerlendirmesi:
Orta: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırmalar oldukça sınırlıdır
Sosyal Öyküler
Sosyal öyküler (socialstories), eğitimci Carol Gray tarafından çocukların eğitiminde kullanılmak üzere 1991 yılında geliştirilmiştir. Sosyal öyküler hazırlanırken, okuma-yazma bilen çocuklarda basit cümlelerden, okuma-yazma bilmeyen çocuklarda da resimlerden yararlanılarak öyküler hazırlanır. Hazırlanan öyküler çocuklara sosyal ortamlarda ne yapmaları gerektiğini anlatır. Sosyal öyküler ile belli sosyal becerileri öğrenen çocuk öykünün sahibi olmalıdır; yani öykü onun için yazılmış olmalıdır.
Bu öykülerin çoğu sosyal davranışın içindeki “nasıl”ı ve bazı “neden”leri açıklamaktadır. Her öykü, çocuğun anlamakta güçlük çektiği durum hakkında ayrıntılı bilgi vererek başlar. Sonra öykünün nerede geçtiği, kimlerin olduğu, çekilen zorluğun doğası ve gerçek yaşamda ne olduğu öyküye dahil edilir. “Genelde” ya da “yapmayı, etmeyi deneyeceğim” sözleri cümlelerde kesin sözler yerine tercih edilir. Bunun sebebi hata veya istisnaya da yer vermektir. Çünkü otizmli çocuk kendisine söyleneni anladıktan sonra kuralda yapılacak bir değişikliği ya da uyarlamayı kabul etmekte çok zorlanır.
Sosyal öykülerin otizmli çocuk davranışları üzerindeki etkilerini gösteren deneysel araştırma bulguları yeterli düzeydeydin
Yöntemin Değerlendirmesi:
Orta: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırmalar oldukça sınırlıdır
Kolaylaştırılmış İletişim
Yardımlı iletişim olarak da bilinen kolaylaştırılmış iletişim (FC: Facilitated Communication), sözel iletişim kuramayan otizmli çocuklarla kullanılan bir alternatif iletişim yöntemidir. Bu yöntem, çocuğun mesajının, biryardımcınm fiziksel desteğiyle yazılı hale getirilmesidir. Yardımcı, çocuğun elinden ya da bileğinden tutarak çocuğun klavye üzerinde yazı yazmasına yardımcı olur. Bazı sistemlerde çocuğun yazdıkları sözlü hale dönüşür. Bu yöntemin kullanılabilmesi için otizmli çocuğun okuma-yazma bilmesi gerekir. Yardımcının çocukla doğrudan kontağı olduğu için, istemeden de olsa iletişimi etkileyebileceği, çocuğu kendi doğrultusunda yönlendirebileceği, bu iletişim yönteminin şiddetle eleştirilmesine neden olmuştur. Yapılan araştırmalarda, çocuğu tanımayan yardımcıların desteğiyle anlamlı cümleler üretilemediğini göstermektedir. Dolayısıyla, yazılan mesajların çocuktan çok yardımcıya ait olduğu düşünülmektedir.
1994 yılında Amerikan Psikologlar Birliği bu yöntemin bilimsel olmadığı yönünde bir görüş yayımlamıştır. Günümüzde, bu konuda daha fazla araştırma yapılmasına gerek olmadığı çünkü yapılan araştırmaların yöntemin etkisizliğini göstermede ikna edici olduğu kabul edilmektedir.
Yöntemin Değerlendirmesi:
Zayıf: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırma henüz yoktur ya da yapılan deneysel araştırmalar bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde herhangi bir olumlu etkisi olmadığını göstermiştir.
Duyusal Bütünleştirme Terapisi
Duyusal bütünleştirme (SI: Sensory Integration) terapisi, otizmli çocuklarda duyu organlarının sağladığı bilgileri algılama, işleme ve anlamlandırma yeteneğinde bazı sorunlar olduğunu varsayar. Dolayısıyla, bu sorunları gidererek ve duyusal bütünleştirme yeteneğini geliştirerek zihinsel işlevleri artırıp, davranış sorunlarını azaltmayı hedefler.
Genellikle uğraşı terapistleri tarafından yürütülen duyusal bütünleştirme etkinlikleri arasında; vücudu fırçalamak, dizleri ve dirsekleri sıkıştırmak, hamakta sallanmak vb. sayılabilir. Birde, duyu diyeti adı verilen uygulamalar söz konusudur. Duyu diyetine örnek olarak vücut çorabı ya da ağırlıklı yelek giymek verilebilir.
Duyusal bütünleştirme otizm alanında 1970’lerden bu yana yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak, henüz yeterli bilimsel dayanağa sahip değildir. Yapılan kapsamlı bir araştırma derlemesi, ikna edici deneysel araştırma bulgusu eksikliğine işaret etmektedir (Baranek, 2002).
Yöntemin Değerlendirmesi:
Zayıf: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırma henüz yoktur ya da yapılan deneysel araştırmalar bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde herhangi bir olumlu etkisi olmadığını göstermiştir
İşitsel Bütünleştirme Terapisi
İşitsel bütünleştirme terapisi (AİT: Auditoıy Integration Training) ıgöo’lı yıllarda Berard tarafından Fransa’da geliştirilmiş olup, daha sonraları Tomatis, Earobics, Fast for Words gibi isimlerle de uygulanmaya başlamıştır. İşitsel bütünleştirme terapisinin başında çocuğun hangi frekanslara karşı aşırı hassas olduğu belirlenir ve terapi seanslarında bu frekanslardan arındırılmış olan müzikler çocuğa kulaklıklardan dinletilir. Bu yöntemin bazı seslere ilişkin aşırı hassasiyeti ve davranış sorunlarını azalttığı yönünde araştırmalar olduğu gibi, işe yaramadığı ya da davranış sorunlarını artırdığı yönünde de araştırmalar vardır.
Altı deneysel araştırmanın verilerini tekrar inceleyerek 2006 yılında bir sistematik derleme çalışması yürüten Sinha ve arkadaşları, bu araştırmalarda çeşitli yöntemsel sorunlar olduğu sonucuna ulaşmışlardır. Dolayısıyla, işitsel bütünleştirme terapisinin otizmli çocuklar üzerindeki etkilerinin henüz bilimsel temele dayanmadığına karar vermişlerdir.
Yöntemin Değerlendirmesi:
Zayıf: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırma henüz yoktur ya da
Müzik Ve Dans Terapisi
Müzik terapisi birlikte şarkı söyleme, enstrüman çalma ve müziğe dansla eşlik etme etkinlikleri aracılığıyla sertifikalı terapistler tarafından uygulanan terapi yöntemidir. Otizmli çocuklarda müzik terapisinden umulan yararlar şöyle sıralanabilir:
Duygusal bağ kurma: Müzik terapisinde yer alan etkinliklerin çocuğun terapistle
ve başkalarıyla duygusal bağ geliştirmesine yardımcı olması beklenir.
Sözel ve bedensel dilin kullanımını artırma: Müziğin iletişim isteklerini artırması beklenir.
Davranış sorunlarını azaltma: Enstrüman kullanımı ve dans sırasında çocuğa
görsel, dokunsal ve işitsel uyaranlar birlikte ulaşır. Bu uyarılmanın çocuğun ince
ve kaba devinsel gelişimini artırabileceği, kendisinin farkına varmasını
kolaylaştırabileceği ve uygun olmayan davranışlarını azaltabileceği düşünülür.
Başarı duygusunu yaşatma: Enstrüman çalmak, şarkı söylemek ya da dans etmek çocuğun başarı duygusu yaşamasını sağlayabilir.
Müzik terapisinin otizmli çocuklar üzerindeki etkilerini gösteren çalışmaların çoğu deneysel olmayan çalışmalardır. Ancak, müzik terapisinin olumlu etkileri bir meta-analizi (yayımlanmış çalışmaların verilerinin yeniden analizi) araştırmasıyla da gösterilmiştir
Yöntemin Değerlendirmesi:
Orta: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırmalar oldukça sınırlıdır.
Sanat Terapisi
Sanat terapisinde; resim, seramik, heykel vb. plastik sanatların bireyin kendini ifade etmesine aracılık ederek bireyin duygusal olarak rahatlamasını sağlaması hedeflenir. Diğer bir deyişle, sanat terapisi, bireyin başka yollarla ifade edemediği duygu ve düşüncelerinin sanatsal üretimlerle açığa çıkmasını sağlamaya çalışır.
Sanat şemsiyesi altındaki herhangi bir terapi yönteminin ana amacı, estetik yönün yaşanması ve ortaya çıkabilmesi için güvenli ve yargılamayan bir ortamın oluşturulmasıdır. Sanatsal etkinliğin doğası, etkin şekilde bir nesne ile uğraşmayı, risk almayı ve bireyin kendini ifade etmesini içermektedir.
Sanat yapılırken; şekillerin ve hacmin bilişsel gelişime; renklerin, kokuların ve dokuların duyulara; genel sürecin ise fiziksel koordinasyona yararı olduğu varsayılır. Böylece, hem estetik farkındalığın, hem de çeşitli becerilerin gelişmesi beklenir. Sanatın, çocuğu cesaretlendirerek, onu teşvik ederek iletişim yolunu açacağı umut edilir.
Otizmli çocuklarda sanat terapisinin etkilerini araştıran araştırmalara ihtiyaç vardır.
Yöntemin Değerlendirmesi:
Zayıf: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırma henüz yoktur ya da yapılan deneysel araştırmalar bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde herhangi bir olumlu etkisi olmadığını göstermiştir.
Drama Terapisi
Drama terapisinde amaç, sahne sanatlarında yer alan rol oynama, öykü anlatma vb. etkinlikleri kullanarak kişilerin duygusal gelişimlerine ve kendilerini ifade etmelerine katkıda bulunmaktır. Drama terapisi sırasında uygun olmayan davranışlar da çeşitli yaratıcı hareketlere dönüştürülmeye çalışılır. Terapiden beklenen yararlardan biri de bireyin yaratıcı kapasitesine ulaşmasına yardım etmektir. Bazı oyun yöntemleriyle nesneleri araç olarak kullanarak, insanlarla ilişki kurmak geliştirilmeye çalışılır.
Otizmli çocuklarda drama terapisinin etkilerini araştıran araştırmalara ihtiyaç vardır.
Yöntemin Değerlendirmesi:
Zayıf: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırma henüz yoktur ya da yapılan deneysel araştırmalar bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde herhangi bir olumlu etkisi olmadığını göstermiştir.
Yunuslarla Terapi
Yunuslarla etkileşim terapisi (DAT: Dolphin-Assisted Therapy) olarak da bilinen yunuslarla terapi; ABD, İsrail, Rusya ve Meksika başta olmak üzere pek çok ülkede ve Türkiye’de yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu amaçla açılan terapi merkezlerinin sayısı hızla artmaktadır. Bu merkezlerde otizmli çocuklar önce iskeleden, daha sonra ise suyun içine girerek yunuslarla etkileşmektedir.
Yunuslarla terapinin çeşitli engel grubundan çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğu yönünde çeşitli araştırmalar vardır ve bunların bir bölümü deneysel araştırma olarak yürütülmüştür. Ancak uzmanlar, bu araştırmaların tümünde çok ciddi yöntemsel hatalar olduğu hususunda birleşmektedir. Dolayısıyla, bilimsel çevrelerde, yunuslarla terapinin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkilerini gösteren güvenilir deneysel araştırma bulgusu olmadığı görüşü ağırlıklıdır.
Yukarıda belirtilen hususlara ek olarak, yunuslarla yürütülen terapi çalışmaları çevreci örgütlerin de tepkisini çekmektedir. Pek çok çevreci örgüt, yunuslar üzerinden bu şekilde para kazanılmasına şiddetle karşı çıkmakta ve yunusların özgürlüklerine kavuşturulması için kampanyalar yürütmektedir.
Yöntemin Değerlendirmesi:
Zayıf: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırma henüz yoktur ya da yapılan deneysel araştırmalar bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde herhangi bir olumlu etkisi olmadığını göstermiştir.
Ata Binme Terapisi
Ata binme terapisi (hippoterapi), başta Almanya olmak üzere pek çok ülkede, çeşitli engel grubundan çocuklarla yaygın olarak kullanılmaktadır. Ata binme terapisinin temel hedefi binicilik becerileri kazandırmak değil, ata binmenin sağlayacağı duyusal ve devinsel girdilerden yararlanılmasını sağlamaktır. Ata binme terapisinin yöneldiği en yaygın engel grubu serebral palsili çocuklardır.
Öte yandan, otizmli çocuklarla yürütülen ata binme terapisi çalışmaları da hızla yaygınlaşmaktadır. Ancak, yayımlanan araştırmaların neredeyse hiçbirinde otizmli çocuklaryer almamıştır.
Serebral palsili çocuklarla yürütülen çalışmaların sonuçları ise, bazı devinsel becerilerde olumlu etkiler görüldüğü yönündedir. Ancak, daha kontrollü deneysel araştırmalara ihtiyaç olduğu da bir gerçektir.
Sonuç olarak, ata binme terapisi adı altında yapılan etkinliklerin otizmli çocuklarda, hobi ötesinde bir yararı olduğunu öne sürmek olanaksızdır.
Yöntemin Değerlendirmesi:
Zayıf: Bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde olumlu etkileri olduğunu gösteren deneysel araştırma henüz yoktur ya da yapılan deneysel araştırmalar bu yöntemin otizmli çocuklar üzerinde herhangi bir olumlu etkisi olmadığını göstermiştir.
Psikiyatrik Tedavi Yöntemleri
Otizmli çocukların aşırı hareketlilik, öfke nöbetleri ve takıntılar gibi davranış sorunlarını azaltmada ve dikkatlerini artırmada çeşitli psikiyatrik ilaçlardan yararlanılır. İlaç tedavisine ilişkin olarak çocuğu değerlendiren, ilaç tedavisine karar veren ve bu tedaviyi uygulayan hekimler, çocuk ruh sağlığı uzmanları ve çocuk nörologlarıdır. Bu ilaçların hangilerinin, hangi dozajlarda kullanılması gerektiği büyük önem taşır. Bu nedenle, kullanılan ilaçların etkilerinin ve yan etkilerinin uzman doktorlar tarafından çok yakından takip edilmesi gerekir. Dolayısıyla, ilaç tedavisi gören çocuklar yılda bir ya da iki kez kontrole götürülmelidir.
Psikiyatrik ilaçların yukarıda belirtilen davranışlar üzerindeki bazı olumlu etkilerini gösteren araştırma bulguları vardır. Bu konuda daha fazla bilgi için bazı Amerikan P
